ارتباط بین رنگ و رادیواکتیویته طبیعی سنگ‌های تراورتن عرضه شده در شهر زاهدان - هادی نخزری مقدم (Mashhad University of Medical Sciences, 2021)
زمینه و هدف: انسان در محیط پیرامون خود همواره در معرض تابش مواد رادیواکتیو موجود در مصالح ساختمانی میباشد. از آنجایی که انسان با این مصالح فاصله زیادی ندارد، بنابراین احتمال پرتوگیری افراد بالا میرود. مطالعه حاضر با هدف دوزیمتری سنگهای تراورتن به‌کار رفته در ساختمانهای شهر شمالی استان زاهدان به‌منظور مشخص کردن رابطه بین رنگ سنگ و پرتوزایی آن انجام شد.مواد و روش‌ها: سنگ‌های ساختمانی موجود و مصرفی شهر زاهدان شناسایی و فهرستی از آنها تهیه گردید. در مجموع 70 نمونه سنگ تراورتن توسط دوزیمتر قلمی مدل MKS در سه حالت تعیین آهنگ دوز گاما (EDR) برحسب میکروسیورت بر ساعت؛ تعیین دوز معادل گاما (ED) برحسب میلی‌سیورت و دانسیته شار بتا بر حسب قسمت بر سانتی‌متر مربع در دقیقه اندازه‌گیری شد.یافته‌ها: بیشترین میانگین EDR در سنگهای تراورتن در رنگ کرم به میزان 15/ 0میکروسیورت بر ساعت و کم‌ترین آن در سنگ سفید رنگ به میزان  0/01 میکروسیورت بر ساعت به‌دست آمد. بیشترین مقدار میانگین دانسیته شار بتا در سنگهای تراورتن در نمونه رنگ کرم به میزان 0/0016قسمت بر سانتیمتر مربع در دقیقه  مشاهده شد. میزان ED تمامی نمونهها برابر صفر تعیین گردید.نتیجه‌گیری: مقدار ماکزیمم EDR و شار بتا برای سنگهای تراورتن مربوط به سنگهایی با رنگ کرم می باشد که کمی بیشتر از مقدار متوسط جهانی به‌دست آمد. مقدار میانگین EDR برای سنگهای تراورتن کمی بیشتر از حد مجاز میباشد. همچنین شار بتا در سنگهای تراورتن کمتر از حد مجاز میباشد. مقدار میانگین دانسیته شار پرتو بتا در هوای آزاد برابر صفر به‌دست آمد. در تمامی نمونهها میزان ED برابر صفر مشاهده گردید. مقدار پرتو زمینه در هوای آزاد شهر زاهدان در حد متوسط آن در دنیا می‌باشد.