Naar een prosodie-screeningsmethode voor cognitieve communicatiestoornissen: voorlopige data over intrinsieke en extrinsieke prosodie-vereisten bij spraakplanning - Frank Boutsen; Justin Dvorak; Derick Deweber (University of Groningen Press, 2017)
Milde cognitieve stoornis (MCI) is een tussenstap tussen de verwachte cognitieve achteruitgang van normale veroudering en de meer serieuze afname van dementie. Huidige prosody-gebaseerde screeningsmethodes van MCI, hoewel veelbelovend, zijn nog beperkt doordat ze de uitvoering van talrijke spreektaken en het berekenen van een veelheid van metingen nodig hebben. Bovendien is niet bekend in hoeverre lees- en/of taalvereisten bijdragen aan de beoordeling. Ons laboratorium ontwikkelde een screeningsinstrument die deze tekortkomingen vermindert. Het gaat om een spreektaak waarbij eisen voor spraak, lezen en taal tot een minimum beperkt zijn, terwijl gelijkertijd slechts één index gebruikt wordt, de akoestisch gederiveerde spatiotemporele index (Acoustically Derived Spatiotemporal Index; ADSTI). In tegenstelling tot de spatiotemporele index (STI), die veelvuldig gebruikt is om spraakmotorische controle te karakteriseren, is er weinig bekend over de ADSTI, laat staan hoe deze parameter beïnvloed wordt door de context van lezen of door prosodische uitdagingen afkomstig van linguïstische en extra-linguïstische vereisten. Dit onderzoek werd ontworpen om enkele voorlopige antwoorden op deze vragen te verstrekken voor normale gezonde volwassenen, daarbij de basis te leggen voor het gebruik van deze taak bij personen met milde cognitieve stoornis. Dienovereenkomstig waren de belangrijkste onderzoeksvragen: 1) Hebben intrinsieke en extrinsieke prosodie invloed op akoestische temporele stabiliteit? 2) Heeft presentatievorm (grafemisch vs. beeldend) invloed op akoestische temporele stabiliteit? Er werd verwacht dat de resultaten van deze twee onderzoeksvragen prestatieverschillen zouden aangeven die mogelijk aanwezig zijn bij personen met milde cognitieve stoornis. Zestien normale, gezonde volwassenen (8 mannen en 8 vrouwen) namen deel aan het onderzoek. Een spreektaak was ontwikkeld waarin intrinsieke en extrinsieke prosodische condities en presentatievorm (grafemisch /beeldend) werden gevarieerd. De resultaten van deze studie lieten zien dat de ADSTI opmerkelijk stabiel was in taakprestatie, hoewel het ook trends liet zien in verschillen die gerelateerd waren aan presentatievorm en prosodische vereisten. Daarom is het redelijk om te voorspellen dat deze uitdagingen zich zullen manifesteren in de ADSTI van personen met MCI.