تأثیر برنامه تمرینی مهارت های ادراکی-حرکتی بر توجه انتخابی و ارتقاء نظریه ذهن در کودکان 12-8 سال - صالح رفیعی; عطیه رمضانی; علی کاشی (Shahid Beheshti University of Medical Sciences, 2020)
مقدمه و اهداف نظریه ذهن به عنوان هسته مرکزی شناخت اجتماعی، یکی از محورهای مهم رشد روانی-اجتماعی در دوران کودکی به شمار میرود که توجه انتخابی نقش اساسی در رشد جنبه های پیشرفته آن ایفا میکند. تاکنون مداخلات گوناگونی برای توانبخشی کودکان پیشنهاد شده است، اما طراحی مداخلات مبتنی بر توانای یهای ادراکی-حرکتی دور از توجه بوده است؛ از اینرو، در پژوهش حاضر، تأثیر تمرین مهارت های ادراکی-حرکتی بر توجه انتخابی و ارتقاء نظریه ذهن در کودکان 12-8 سال مورد بررسی قرار گرفت. مواد و روش ها روش پژوهش حاضر از نوع نیمه تجربی با طرح پیشآزمون-پسآزمون با گروه کنترل بود که در آن 24 دختر با میانگین سنی 10/5 سال از بین دانش آموزان شهر تهران انتخاب شدند و به ‌صورت تصادفی در دو گروه تجربی و کنترل جای گرفتند (هر گروه 12 نفر). از آزمون های استروپ و نظریه ذهن برای سنجش متغیرها، قبل و بعد از دوره آزمایشی (16 جلسه 45 دقیقه ای، چهار جلسه در هفته به مدت یک ماه) استفاده شد. پروتکل آزمایشی شامل تمرین مهارتهای ادراکی-حرکتی با تأکید بر تعادل، آگاهی فضایی، آگاهی زمانی، آگاهی بدنی و جهتیابی بود. در تحلیل داده ها از تحلیل کوواریانس در سطح اطمینان 95 درصد استفاده شد. یافته ها پس از کنترل سطوح پیش آزمون، اثر گروه بر توجه انتخابی (0/015=p)، بازشناسی عواطف و وانمود (0/023=p)، درک باور غلط (0/011=p) و درک شوخی و باور غلط ثانویه (0/048=p) معنادار بود، بهطوریکه گروه تجربی در مقایسه با کنترل، زمان استروپ کوتاهتر و سطوح نظریه ذهن بالاتری داشت. همچنین، اندازه اثر مداخله آزمایشی بر جنبه های پیشرفته نظریه ذهن کوچکتر از جنبه های اولیه بود (0/17 در مقابل 0/35). نتیجه گیری تمرین مهارت های ادراکی-حرکتی بر بهبود توجه انتخابی و رشد نظریه ذهن در کودکان دختر سالم رده سنی 8 تا 12 سال موثر است، اما برای اثرگذاری بر جنبه های پیشرفته تر نظریه ذهن (درک شوخی و باور غلط ثانویه) نیاز به مداخلات پیچیدهتر با تأکید بر تعاملات بین فردی وجود دارد.