"Bycie podmiotem" w edukacji - wizja oczekiwana czy fakt? - Beata Łukasik (Jan Dlugosz University, 2010)
Rozważania nad "byciem podmiotu" w edukacji zostały przeze mnie przedstawione na trzech płaszczyznach: 1) jak być powinno, 2) jak jest i 3) co zrobić, żeby było lepiej. Na pierwszej płaszczyźnie podjęłam próbę teoretycznych ustaleń idei podmiotu w edukacji: zwróciłam uwagę na istotę relacji między nauczycielem a uczniem w edukacji podmiotowej, a także na potrzebę dokonywania świadomych wyborów pozwalających na zachowanie autonomii. Na płaszczyźnie jak jest, przez odwołanie się do autentycznych doświadczeń edukacyjnych studentów (zapisanych w postaci ekspresji słownych i muzycznych) oraz badań empirycznych, podałam w wątpliwość istnienie podmiotowości jako wartości realizowanej. Ostatnia płaszczyzna dotyczyła warunków umożliwiających przejście od postulowanego do praktykowanego "bycia podmiotem". Jednym z nich jest potrzeba zmian w zakresie kształcenia nauczycieli.