1.-8. Sınıf Türkçe Ders Kitaplarındaki Metne Dayalı Anlama Sorularının İncelenmesi - Zuhal ÇELİKTÜRK SEZGİN; Yasemin Gül GEDİKOĞLU ÖZİLHAN (Mehmet KURUDAYIOĞLU, 2019)
Bu araştırmanın amacı Türkçe ders kitaplarındaki (1.-8. Sınıf) metne dayalı anlama sorularını metin türüne, cevap kaynaklarına ve Barrett taksonomisine dayalı olarak incelemektir. Nitel yaklaşıma dayalı olarak yürütülen çalışmada veriler doküman incelemesine dayalı olarak elde edilmiştir. Araştırmanın çalışma materyallerini Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 2018-2019 eğitim-öğretim yılı için hazırlanmış 1.-8. sınıflarda okutulan Türkçe Ders Kitapları oluşturmaktadır. Yapılan incelemenin sonunda 179 metne yönelik 960 anlama sorusu çözümlenmiştir. Verilerin çözümlenmesi süreci araştırmanın alt sorularına dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ilk bulgu olarak, Türkçe ders kitaplarındaki metin türlerinin yaklaşık yarısının öyküleyici türde (%49,7), geri kalanların ise bilgilendirici (%28,5) ve şiir (%21,7) türünde olduğu, bu bulguya paralel olarak da en çok sorunun öyküleyici metin türünde olduğu belirlenmiştir. İkinci olarak, Türkçe ders kitaplarındaki metne dayalı anlama sorularının büyük bir kısmının metin içi anlama sorularından oluştuğu (%78,3), metin dışı sorulara az yer verildiği (%21,7), metinler arası soruların ise hiç sorulmadığı anlaşılmıştır. Üçüncü olarak, metne dayalı anlama sorularının Barrett taksonomisine göre, büyük bir kısmının basit anlama (%66,8) düzeyinde olduğu belirlenmiştir. Yeniden organize etme (%10,4), çıkarımsal anlama (%8,8), değerlendirme (%12,6) ve takdir (%1,4) türünde sorulara da az oranlarda yer verildiği belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Okuduğunu anlama, metin türü, Barrett taksonomisi